BẠN KHÔNG CẦN SỐNG VỚI PHIÊN BẢN GIỚI HẠN CỦA MÌNH THÊM NỮA
Có thể vấn đề không phải là bạn không đủ tốt. Có thể bạn chỉ đang sống bằng một “bản đồ” cũ, những niềm tin cũ và những mô thức đã được lặp lại quá lâu.
Có một câu hỏi mà rất nhiều người từng tự hỏi mình, nhưng không phải ai cũng đủ can đảm để nhìn thẳng vào nó:
Tại sao tôi đang sống cuộc đời này?
Tại sao tôi luôn trì hoãn những điều mình biết là quan trọng? Tại sao tôi biết mình cần thay đổi nhưng vẫn không thể bắt đầu? Tại sao tôi cứ lặp lại những kiểu phản ứng khiến chính mình mệt mỏi? Tại sao tôi luôn gặp những vấn đề tương tự trong công việc, tiền bạc, tình yêu và các mối quan hệ? Tại sao tôi đã đọc rất nhiều sách, học rất nhiều khóa, nghe rất nhiều lời khuyên, nhưng cuộc đời dường như vẫn không thay đổi bao nhiêu?
Có thể bạn đã từng nghĩ rằng mình thiếu may mắn. Có thể bạn cho rằng mình thiếu kỷ luật, thiếu ý chí hoặc không đủ giỏi. Cũng có thể bạn đã quen với việc nói: “Tôi là người như vậy”, như thể những gì đang diễn ra trong cuộc đời là một phần cố định của con người bạn.
Nhưng nếu sự thật không phải như vậy thì sao?
Nếu vấn đề không phải là bạn không đủ tốt, mà là bạn đang sống theo một hệ thống suy nghĩ, cảm xúc và hành vi đã được hình thành từ rất lâu trước khi bạn đủ khả năng nhận ra nó?
Nếu bạn không thực sự bị giới hạn bởi khả năng của mình, mà đang bị giới hạn bởi những gì bạn đã học để tin về chính mình?
Và nếu như vậy, có lẽ câu hỏi quan trọng nhất không phải là “Tôi có thể thay đổi cuộc đời mình không?”, mà là:
“Tôi cần thay đổi điều gì bên trong mình để có thể tạo ra một cuộc đời khác?”
Cuộc sống của bạn hôm nay không phải là một sự ngẫu nhiên
Hãy nhìn lại cuộc sống hiện tại của bạn.
Công việc bạn đang làm. Cách bạn kiếm tiền. Cách bạn yêu. Cách bạn giao tiếp với cha mẹ, vợ chồng, con cái, đồng nghiệp. Cách bạn phản ứng khi bị chỉ trích. Cách bạn đối diện với thất bại. Cách bạn xử lý khi căng thẳng. Cách bạn nói chuyện với chính mình khi không đạt được điều mong muốn.
Tất cả những điều đó tạo nên “cuộc đời” mà bạn đang trải nghiệm.
Nhưng cuộc đời không được tạo ra chỉ từ những sự kiện xảy đến với bạn. Nó còn được tạo ra từ cách bạn nhìn nhận, diễn giải và phản ứng trước những sự kiện ấy.
Cùng một thất bại, một người có thể nghĩ: “Tôi không có năng lực.”
Một người khác lại nghĩ: “Tôi vừa tìm ra một cách chưa hiệu quả.”
Cùng một lời góp ý, một người nghe thấy sự xúc phạm.
Người khác nghe thấy một cơ hội để cải thiện.
Cùng một cuộc khủng hoảng, một người nhìn thấy dấu chấm hết.
Người khác nhìn thấy một bước ngoặt.
Sự kiện bên ngoài có thể giống nhau, nhưng trải nghiệm bên trong hoàn toàn khác nhau.
Và chính trải nghiệm bên trong ấy lại ảnh hưởng đến hành vi tiếp theo.
Đó là lý do cuộc đời của hai người có thể rẽ sang hai hướng hoàn toàn khác nhau, dù họ từng bắt đầu từ những hoàn cảnh rất giống nhau.
Bộ não không nhìn thấy toàn bộ sự thật. Nó nhìn thấy điều nó đã học để chú ý và diễn giải
Có một điều rất quan trọng về não bộ mà chúng ta cần hiểu: con người không thể tiếp nhận và xử lý toàn bộ thông tin của thế giới xung quanh cùng một lúc.
Mỗi giây, cơ thể chúng ta tiếp xúc với vô số tín hiệu từ môi trường. Ánh sáng, âm thanh, khuôn mặt, chuyển động, cảm giác cơ thể, ký ức, suy nghĩ và vô số thông tin khác liên tục xuất hiện.
Nếu phải xử lý tất cả một cách có ý thức, chúng ta sẽ nhanh chóng bị quá tải.
Vì vậy, não bộ phải lựa chọn. Nó lọc. Nó ưu tiên. Nó chú ý đến một số thứ và bỏ qua rất nhiều thứ khác.
Nhưng điều đáng chú ý là quá trình chú ý và diễn giải của chúng ta chịu ảnh hưởng bởi kinh nghiệm, ký ức, cảm xúc, kỳ vọng và những điều chúng ta đã học được trong quá khứ.
Nếu một người từng nhiều lần bị từ chối, họ có thể trở nên đặc biệt nhạy cảm với những dấu hiệu mà họ diễn giải là “bị từ chối”.
Một ánh mắt bình thường có thể trở thành ánh mắt coi thường.
Một câu nói trung tính có thể được nghe thành lời chỉ trích.
Một sự im lặng có thể được hiểu là sự xa cách.
Không phải vì người đó cố tình suy nghĩ tiêu cực.
Mà bởi vì bộ não đang sử dụng những dữ liệu cũ để dự đoán và giải thích những gì đang xảy ra.
Đây là một trong những lý do tại sao cùng một thế giới nhưng mỗi người lại sống trong một “thực tại” tâm lý khác nhau.
Nhà thần kinh học Antonio Damasio, qua nhiều công trình nghiên cứu về mối quan hệ giữa cảm xúc và quá trình ra quyết định, đã góp phần cho thấy các quá trình cảm xúc và tín hiệu liên quan đến trạng thái cơ thể có thể tham gia vào việc định hướng lựa chọn của con người. Những nghiên cứu này gợi mở một điều quan trọng: chúng ta không chỉ tiếp nhận một sự kiện bằng lý trí thuần túy. Cách chúng ta cảm nhận và đánh giá sự kiện cũng có thể ảnh hưởng đến cách chúng ta lựa chọn.
Một người mất việc có thể nghĩ: “Tôi thất bại rồi.”
Người khác có thể nghĩ: “Đây là cơ hội để tôi bắt đầu lại.”
Một người bị khách hàng từ chối có thể nghĩ: “Tôi không có năng lực.”
Người khác có thể nghĩ: “Thông điệp của tôi chưa phù hợp. Tôi cần điều chỉnh.”
Điều quyết định tương lai của họ không chỉ là chuyện đã xảy ra.
Mà còn là câu chuyện mà bộ não của họ kể về chuyện đã xảy ra.
Những niềm tin vô hình đang điều khiển rất nhiều quyết định của bạn
Một trong những điều đáng suy ngẫm nhất về con người là chúng ta thường nghĩ mình đang tự do lựa chọn, nhưng rất nhiều lựa chọn lại chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi những niềm tin nằm sâu bên trong.
Một người nói: “Tôi muốn kinh doanh nhưng tôi chưa sẵn sàng.”
Có thể phía sau đó là một niềm tin: “Nếu tôi thất bại, tôi sẽ chứng minh rằng mình không đủ giỏi.”
Một người nói: “Tôi muốn xây dựng một mối quan hệ tốt hơn nhưng tôi không biết bắt đầu từ đâu.”
Có thể phía sau là niềm tin: “Nếu tôi thể hiện cảm xúc, tôi sẽ bị tổn thương.”
Một người nói: “Tôi muốn thay đổi nhưng tôi không có kỷ luật.”
Có thể phía sau là một lịch sử thất bại khiến họ đã học cách không kỳ vọng quá nhiều vào chính mình.
Con người thường không bị giới hạn chỉ bởi những gì họ muốn.
Họ còn bị giới hạn bởi những gì họ tin là có thể.
Nghiên cứu về hiệu ứng kỳ vọng, thường được biết đến qua khái niệm Pygmalion Effect, gợi ý rằng kỳ vọng của người khác có thể ảnh hưởng đến cách họ tương tác với chúng ta và từ đó góp phần tác động đến kết quả phát triển. Tuy nhiên, mức độ của hiệu ứng này phụ thuộc vào bối cảnh và không nên được hiểu như một quy luật tuyệt đối.
Điều đáng suy ngẫm ở đây là: niềm tin không chỉ nằm trong suy nghĩ.
Nó có thể ảnh hưởng đến cách chúng ta hành động.
Và hành động được lặp lại sẽ tạo ra kết quả.
Bản đồ không phải là lãnh thổ
Trong NLP có một nguyên tắc nổi tiếng: “The map is not the territory” – Bản đồ không phải là lãnh thổ.
Ý tưởng này có nguồn gốc từ nhà triết học và ngôn ngữ học Alfred Korzybski, sau đó trở thành một khái niệm quan trọng trong NLP.
Hãy thử hình dung: bạn có một “bản đồ” về bản thân. Bạn có một “bản đồ” về tình yêu, tiền bạc, thành công, thất bại và các mối quan hệ.
Những bản đồ ấy được hình thành từ những gì bạn đã trải qua, những gì bạn được dạy, những gì bạn quan sát và những kết luận bạn đã rút ra.
Nhưng bản đồ không phải là lãnh thổ.
Bản đồ chỉ là cách bạn đang đại diện cho lãnh thổ.
Một người có bản đồ rằng “thế giới này rất nguy hiểm” sẽ sống khác với người có bản đồ rằng “thế giới này có nhiều cơ hội để học hỏi”.
Một người có bản đồ rằng “tôi không đủ tốt” sẽ hành động khác với người có bản đồ rằng “tôi có thể phát triển”.
Và câu hỏi quan trọng không phải là bản đồ của bạn có đúng tuyệt đối hay không.
Mà là:
Bản đồ hiện tại có còn giúp bạn đi đến nơi bạn muốn đến không?
Có thể bạn không cần phá bỏ con người cũ.
Có thể bạn chỉ cần cập nhật bản đồ.
Vì sao bạn biết điều cần làm nhưng vẫn không làm?
Đây là một trong những nghịch lý lớn nhất của quá trình thay đổi.
Bạn biết mình nên ngủ sớm nhưng vẫn thức khuya.
Bạn biết cần tập thể dục nhưng ngày mai vẫn chưa bắt đầu.
Bạn biết cần nói chuyện bình tĩnh với người bạn đời nhưng chỉ một câu nói chạm đúng điểm đau, bạn lại nổi giận như mọi lần.
Bạn biết mình cần học một kỹ năng mới nhưng cứ trì hoãn.
Bạn biết cần thay đổi công việc nhưng vẫn ở lại.
Nếu “biết” là đủ để thay đổi, có lẽ con người đã không gặp nhiều khó khăn như vậy.
Các nghiên cứu của Wendy Wood và cộng sự về thói quen cho thấy hành vi quen thuộc có thể trở nên tương đối tự động và chịu ảnh hưởng mạnh bởi các tín hiệu của bối cảnh. Khi những bối cảnh quen thuộc thay đổi, các hành vi theo thói quen có thể bị gián đoạn, tạo cơ hội để con người lựa chọn lại.
Điều đó có nghĩa là đôi khi bạn không thực sự đưa ra một quyết định hoàn toàn mới.
Bạn chỉ đang đi theo một con đường mà bộ não đã đi quá nhiều lần.
Bạn cảm thấy căng thẳng → tìm điện thoại.
Bạn cảm thấy sợ → trì hoãn.
Bạn cảm thấy bị chỉ trích → p
Bạn cảm thấy thất bại → bỏ cuộc.
Một tín hiệu.
Một trạng thái.
Một phản ứng.
Một kết quả.
Lặp đi lặp lại.
Đến một lúc nào đó, bạn bắt đầu gọi nó là “tính cách”.
“Tôi là người hay trì hoãn.”
“Tôi là người nóng tính.”
“Tôi là người thiếu tự tin.”
Nhưng có thể bạn không phải là người “như vậy” theo nghĩa đó là một bản chất cố định.
Có thể bạn đã hình thành một mô thức phản ứng được lặp lại và củng cố qua thời gian.
Và điều đã được học có thể được học lại.
Hành vi “xấu” đôi khi đang cố gắng bảo vệ bạn
Có những hành vi mà bạn rất muốn loại bỏ: trì hoãn, nóng giận, ăn uống quá mức, nghiện điện thoại, kiểm soát, ghen tuông, trốn tránh hay tự cô lập.
Nhưng nếu nhìn sâu hơn, bạn có thể phát hiện phía sau một hành vi thường tồn tại một nhu cầu nào đó.
Một người trì hoãn có thể đang cố tránh cảm giác sợ thất bại.
Một người nóng giận có thể đang cố bảo vệ mình khỏi cảm giác bị tổn thương.
Một người kiểm soát có thể đang cố tìm kiếm sự an toàn.
Một người luôn làm hài lòng người khác có thể đang cố giữ cảm giác được chấp nhận.
Một người nghiện công việc có thể đang cố chạy trốn khỏi cảm giác trống rỗng.
Điều này không có nghĩa hành vi ấy là đúng.
Nhưng nó cho chúng ta một cách nhìn nhân văn hơn về chính mình.
Thay vì hỏi: “Tại sao tôi lại tệ như vậy?”, hãy thử hỏi:
“Hành vi này đang cố giúp tôi đạt được điều gì?”
Có thể bạn không thực sự muốn ăn quá nhiều.
Bạn chỉ muốn cảm thấy dễ chịu hơn.
Có thể bạn không thực sự muốn nổi giận.
Bạn chỉ muốn được tôn trọng.
Có thể bạn không thực sự muốn kiểm soát người khác.
Bạn chỉ muốn cảm thấy an toàn.
Khi hiểu được nhu cầu phía sau hành vi, bạn mới có cơ hội tìm ra một cách khác lành mạnh hơn để đáp ứng nhu cầu đó.
Một phần trong bạn muốn thay đổi, nhưng một phần khác lại muốn giữ nguyên
Đôi khi, vấn đề không phải là bạn không muốn thay đổi.
Mà là một phần trong bạn muốn thay đổi, trong khi một phần khác lại muốn bảo vệ sự an toàn quen thuộc.
Bạn muốn thành công, nhưng thành công có thể kéo theo trách nhiệm lớn hơn.
Bạn muốn giàu có, nhưng giàu có có thể khiến bạn sợ mất những gì đang có.
Bạn muốn yêu, nhưng yêu đồng nghĩa với khả năng bị tổn thương.
Bạn muốn tự do, nhưng tự do cũng đồng nghĩa với việc bạn phải chịu trách nhiệm cho những lựa chọn của mình.
Vì vậy, bạn đứng giữa hai lực kéo.
Một bên là điều bạn mong muốn.
Một bên là điều bạn cảm thấy an toàn.
Trong tâm lý học hành vi, một hành vi có thể tiếp tục tồn tại vì nó giúp con người giảm bớt cảm giác khó chịu ngay lập tức, dù về lâu dài nó gây ra hậu quả không mong muốn.
Bạn sợ gọi điện cho khách hàng → bạn trì hoãn → cảm giác lo lắng giảm xuống.
Bộ não học được: “Không gọi thì mình đỡ lo.”
Lần sau, nỗi lo xuất hiện → bạn lại trì hoãn.
Vòng lặp được củng cố.
Bạn càng tránh, bạn càng cảm thấy mình không làm được.
Bạn càng tin rằng mình không làm được, bạn càng tránh.
Rồi một ngày, bạn gọi đó là “tôi không có tố chất”.
Trong khi có thể sự thật chỉ đơn giản là:
Bạn đã luyện tập hành vi né tránh quá lâu.
Cuộc đời hiện tại có thể là tổng của những điều bạn đã lặp lại
Một suy nghĩ được lặp lại tạo thành một cách nhìn.
Một cách nhìn được lặp lại ảnh hưởng đến cảm xúc.
Cảm xúc thúc đẩy hành vi.
Hành vi lặp lại tạo thành thói quen.
Thói quen tạo ra kết quả.
Kết quả lại củng cố niềm tin ban đầu.
Vòng tròn cứ thế tiếp tục.
Đó là lý do một người có thể sống trong cùng một kiểu cuộc đời suốt mười năm nhưng vẫn cảm thấy mỗi ngày mình đang “cố gắng”.
Họ thực sự đang cố gắng.
Nhưng họ đang cố gắng trong cùng một hệ thống cũ.
Họ đổi công việc nhưng mang theo cùng một nỗi sợ.
Họ bước vào mối quan hệ mới nhưng mang theo cùng một kiểu phản ứng.
Họ kiếm được nhiều tiền hơn nhưng vẫn mang theo cùng một niềm tin thiếu thốn.
Họ chuyển đến một thành phố khác nhưng vẫn mang theo cùng một cách nhìn về chính mình.
Hoàn cảnh thay đổi.
Nhưng cuộc đời vẫn lặp lại.
Nếu bạn đã thay đổi rất nhiều thứ bên ngoài mà kết quả vẫn không thay đổi, có lẽ đã đến lúc bạn cần nhìn vào thứ đang vận hành bên trong.
Bạn có thể viết lại câu chuyện của chính mình không?
Mỗi người đều mang theo một câu chuyện về “Tôi là ai”.
“Tôi là người nhút nhát.”
“Tôi không giỏi kinh doanh.”
“Tôi không có khả năng lãnh đạo.”
“Tôi từng thất bại.”
“Tôi không may mắn.”
“Tôi sinh ra trong hoàn cảnh như vậy nên cuộc đời tôi chỉ có thể như vậy.”
Những câu nói ấy ban đầu có thể chỉ là mô tả về cuộc sống. Nhưng khi được lặp đi lặp lại đủ lâu, chúng có thể trở thành một phần của bản sắc cá nhân.
Nếu bạn tin mình là người không giỏi giao tiếp, bạn có thể ít chủ động giao tiếp. Khi ít giao tiếp, bạn có ít cơ hội luyện tập. Khi ít luyện tập, kỹ năng không phát triển. Sau đó bạn lại kết luận: “Thấy chưa, mình thực sự không giỏi giao tiếp.”
Câu chuyện tạo ra hành vi.
Hành vi tạo ra kết quả.
Kết quả lại củng cố câu chuyện.
Và vòng tròn khép kín.
Nhưng quá khứ có thật không có nghĩa là cách bạn mang quá khứ theo mình là bất biến.
Những gì đã xảy ra vẫn đã xảy ra. Bạn từng thất bại. Bạn từng bị từ chối. Bạn từng mất một người quan trọng. Bạn từng lựa chọn sai. Bạn từng bị tổn thương.
Nhưng sự kiện và ý nghĩa của sự kiện không phải lúc nào cũng là một.
Bạn từng thất bại không đồng nghĩa với việc bạn là người thất bại.
Bạn từng bị từ chối không đồng nghĩa với việc bạn không xứng đáng được yêu thương.
Bạn từng lựa chọn sai không đồng nghĩa với việc mọi lựa chọn sau này đều sẽ sai.
Bạn từng không thành công không đồng nghĩa với việc bạn không có khả năng thành công.
Sự kiện thuộc về quá khứ.
Nhưng ý nghĩa mà bạn gán cho sự kiện ấy có thể thay đổi theo thời gian.
Và chính ý nghĩa đó đôi khi mới là thứ đang điều khiển tương lai.
Bạn không thể viết lại chương đã qua, nhưng bạn có thể quyết định chương tiếp theo
Các nghiên cứu của Elizabeth Loftus về tính dễ bị ảnh hưởng của trí nhớ đã góp phần cho thấy trí nhớ của con người không hoạt động giống như một chiếc máy quay video lưu trữ nguyên vẹn mọi sự kiện. Thông tin sau sự kiện và cách chúng ta được hỏi có thể ảnh hưởng đến việc chúng ta nhớ lại trải nghiệm.
Điều này không có nghĩa quá khứ không tồn tại.
Nó có nghĩa rằng trải nghiệm của chúng ta về quá khứ không hoàn toàn bất động.
Bạn không thể thay đổi sự kiện đã xảy ra.
Nhưng cách bạn diễn giải và ý nghĩa bạn gán cho sự kiện ấy có thể thay đổi theo thời gian.
Một đứa trẻ từng bị phê bình có thể lớn lên với câu chuyện: “Mình không bao giờ đủ tốt.”
Nhưng một ngày nào đó, người trưởng thành ấy có thể nhìn lại và nhận ra: “Cha mẹ tôi khi đó cũng chỉ đang hành động từ những giới hạn và nỗi sợ của họ.”
Sự kiện không thay đổi.
Nhưng vị trí của người kể chuyện đã thay đổi.
Từ một đứa trẻ bất lực, người ấy trở thành một người trưởng thành có khả năng quan sát, thấu hiểu và lựa chọn.
Đó là một sự thay đổi rất lớn.
Nghiên cứu về Growth Mindset của Carol Dweck và các cộng sự cũng gợi mở một góc nhìn đáng suy ngẫm: cách con người nhìn nhận khả năng của mình – là tương đối cố định hay có thể phát triển – có thể ảnh hưởng đến cách họ tiếp cận thử thách và thất bại.
Điều này không có nghĩa chỉ cần “nghĩ tích cực” là mọi người đều có thể thành công. Hiệu quả của tư duy phát triển phụ thuộc vào nhiều yếu tố như môi trường, cơ hội học tập, chất lượng hỗ trợ và hành động thực tế.
Nhưng nó đặt ra một câu hỏi quan trọng:
Nếu bạn tin rằng mình không thể thay đổi, bạn sẽ hành động như thế nào?
Và nếu bạn tin rằng mình có khả năng học hỏi và phát triển, bạn sẽ hành động khác đi ra sao?
Một người nhìn thấy bức tường.
Một người khác nhìn thấy một bài toán cần giải.
Bức tường giống nhau.
Nhưng hành trình phía trước hoàn toàn khác.
NLP và hành trình thay đổi bản đồ bên trong
Đây là nơi NLP có thể trở thành một hệ thống công cụ thực hành hữu ích cho quá trình phát triển cá nhân.
Tôi muốn nói rõ một điều: NLP không phải là một chiếc đũa thần có thể giải quyết mọi vấn đề của con người. Nó cũng không nên được sử dụng để thay thế điều trị y khoa hoặc tâm lý chuyên môn trong những trường hợp cần thiết.
Nhưng với tư cách là một hệ thống thực hành về tư duy, ngôn ngữ, giao tiếp và hành vi, NLP đặt ra một câu hỏi rất đáng giá:
Bạn đang tạo ra trải nghiệm hiện tại của mình như thế nào?
Thay vì chỉ hỏi: “Tại sao tôi luôn sợ?”, bạn có thể bắt đầu quan sát:
Tôi đang hình dung điều gì trong đầu?
Tôi đang nói gì với chính mình?
Tôi đang dự đoán điều gì sẽ xảy ra?
Tôi đang nhìn sự việc từ góc nhìn nào?
Tôi đang gán ý nghĩa gì cho sự kiện này?
Nếu thay đổi cách tôi diễn giải, cảm xúc có thay đổi không?
Nếu thay đổi trạng thái cảm xúc, hành vi có thay đổi không?
Đây là một cách tiếp cận khác với việc chỉ tự nói: “Đừng sợ nữa.”
Thay đổi không bắt đầu bằng việc ra lệnh cho bản thân phải cảm thấy khác.
Nó bắt đầu bằng việc hiểu mình đang tạo ra trải nghiệm hiện tại như thế nào.
Các kỹ thuật NLP như tái khung nhận thức (reframing), thiết lập mục tiêu, nhận diện mô thức ngôn ngữ, mô hình hóa chiến lược hiệu quả và điều chỉnh trạng thái có thể được sử dụng như những công cụ thực hành để giúp con người khám phá những cách phản ứng mới.
Giá trị quan trọng nhất không nằm ở việc bạn học được bao nhiêu kỹ thuật.
Mà nằm ở việc bạn có thêm lựa chọn.
Từ “Tôi là như vậy” đến “Tôi đã học cách như vậy”
Đây có thể là một trong những chuyển đổi quan trọng nhất trên hành trình trưởng thành.
“Tôi là người nóng tính.”
→ “Tôi đã học cách phản ứng bằng sự tức giận trong một số hoàn cảnh.”
“Tôi không có khả năng kinh doanh.”
→ “Tôi chưa phát triển đủ những kỹ năng cần thiết để kinh doanh.”
“Tôi không thể hạnh phúc.”
→ “Tôi đang mang theo những trải nghiệm khiến tôi khó cảm nhận hạnh phúc.”
“Tôi không thể thay đổi.”
→ “Tôi chưa tìm được cách thay đổi phù hợp.”
Chỉ một vài từ thay đổi.
Nhưng vị trí của bạn trong câu chuyện đã thay đổi.
Bạn không còn hoàn toàn là nạn nhân của quá khứ.
Bạn trở thành một người có khả năng học hỏi.
Và nếu bạn có thể học một cách phản ứng, bạn cũng có thể học một cách phản ứng khác.
Không phải ngay lập tức.
Không phải bằng phép màu.
Mà bằng sự quan sát, luyện tập và những trải nghiệm mới được lặp lại đủ lâu.
Bạn không cần sống với phiên bản giới hạn của mình thêm nữa
Nếu bạn đã đọc đến đây, có thể bạn đang nhận ra một điều quan trọng.
Cuộc đời của bạn không chỉ được tạo nên bởi những gì đã xảy ra.
Nó còn được tạo nên bởi cách bạn nhìn những gì đã xảy ra.
Bạn không chỉ bị giới hạn bởi hoàn cảnh.
Bạn còn bị giới hạn bởi cách bạn diễn giải hoàn cảnh.
Bạn không chỉ bị giữ lại bởi những gì người khác đã nói về bạn.
Bạn còn bị giữ lại bởi những điều bạn đã bắt đầu tin về chính mình.
Và điều đáng mừng là: những gì đã được học có thể được xem xét lại. Những mô thức có thể được nhận diện. Những hành vi có thể được luyện tập lại. Những kỹ năng có thể được phát triển.
Bạn không thể lựa chọn tất cả những gì đã xảy ra với mình.
Nhưng bạn có thể học cách lựa chọn cách mình nhìn nhận, phản ứng và hành động trước những gì đã xảy ra.
Bạn không thể thay đổi toàn bộ thế giới.
Nhưng bạn có thể thay đổi cách mình bước vào thế giới.
Bạn không thể kiểm soát mọi người.
Nhưng bạn có thể học cách làm chủ phản ứng của mình.
Bạn không thể viết lại chương đã qua.
Nhưng bạn có thể cầm bút viết chương tiếp theo.
Đó là lý do hành trình thay đổi thực sự không bắt đầu bằng câu hỏi:
“Làm thế nào để tôi có một cuộc đời khác?”
Nó bắt đầu bằng một câu hỏi sâu sắc hơn:
“Tôi cần thay đổi điều gì bên trong mình để có thể tạo ra một cuộc đời khác?”
Có thể câu trả lời nằm trong một niềm tin.
Có thể nằm trong một mô thức cảm xúc.
Có thể nằm trong một cách giao tiếp.
Có thể nằm trong một thói quen.
Hoặc có thể nằm trong một câu chuyện mà bạn đã kể về mình quá lâu.
Và nếu bạn đủ can đảm để nhìn lại, bạn có thể phát hiện ra rằng phiên bản đang giới hạn bạn hôm nay không phải là con người duy nhất mà bạn có thể trở thành.
Bạn còn những khả năng chưa được đánh thức.
Bạn còn những lựa chọn chưa từng thử.
Bạn còn những cách nhìn mà mình chưa từng học.
Và có thể cuộc đời bạn không cần một phép màu.
Nó chỉ cần bạn bắt đầu học cách hiểu rõ hơn cách mình tư duy, sử dụng ngôn ngữ, tạo ra trạng thái và lựa chọn hành vi.
Đó chính là một trong những giá trị mà Lập trình Ngôn ngữ Tư duy NLP theo nguyên bản ABNLP Hoa Kỳ hướng đến: giúp con người hiểu rõ hơn cách tâm trí và ngôn ngữ ảnh hưởng đến trải nghiệm, nhận diện những mô thức đang giới hạn mình, đồng thời thực hành những cách tư duy, giao tiếp và hành động hiệu quả hơn trong cuộc sống.
NLP không hứa biến bạn thành một con người khác.
NLP đặt ra một câu hỏi khác:
Liệu bạn có thể hiểu rõ hơn cách mình đang suy nghĩ, sử dụng ngôn ngữ, tạo ra trạng thái và lựa chọn hành vi – từ đó mở rộng số lượng lựa chọn mà bạn có trong cuộc sống?
Nếu bạn không còn bị giới hạn bởi những gì mình từng tin về bản thân, bạn có thể trở thành ai?
Có lẽ đã đến lúc bạn tự viết câu trả lời.
Bởi vì cuộc đời này là của bạn.
Và chương tiếp theo vẫn chưa được viết.
HÀNH TRÌNH THAY ĐỔI CỦA BẠN CÓ THỂ BẮT ĐẦU TỪ ĐÂY
Nếu bạn nhận ra mình đang lặp lại những mô thức cũ trong suy nghĩ, cảm xúc, giao tiếp và hành vi, hãy bắt đầu bằng việc quan sát chính mình.
Hãy tìm hiểu về Lập trình Ngôn ngữ Tư duy NLP theo chuẩn ABNLP Hoa Kỳ – một hệ thống công cụ thực hành giúp bạn khám phá cách tâm trí vận hành, nhận diện những mô thức giới hạn và phát triển những chiến lược tư duy, giao tiếp và hành động hiệu quả hơn.
Bạn không cần sống với phiên bản giới hạn của mình thêm nữa.
Hãy bắt đầu hành trình:
HIỂU MÌNH – LÀM CHỦ MÌNH – KIẾN TẠO PHIÊN BẢN TỐT HƠN CỦA CHÍNH MÌNH.
[KHÁM PHÁ NLP – BẮT ĐẦU HÀNH TRÌNH THAY ĐỔI CỦA BẠN]
TÀI LIỆU THAM KHẢO & NGHIÊN CỨU GỢI Ý
Rosenthal, R., & Jacobson, L. (1968). Pygmalion in the Classroom: Teacher Expectation and Pupils’ Intellectual Development. Holt, Rinehart and Winston.
hòng thủ.
Raudenbush, S. W. (1984). Magnitude of teacher expectancy effects on pupil IQ as a function of the credibility of expectancy induction: A synthesis of findings from 18 experiments. Journal of Educational Psychology, 76(1), 85–97.
Damasio, A. R. (1996). The somatic marker hypothesis and the possible functions of the prefrontal cortex. Philosophical Transactions of the Royal Society B, 351(1346), 1413–1420.
Bechara, A., Damasio, H., & Damasio, A. R. (2000). Emotion, decision making and the orbitofrontal cortex. Cerebral Cortex, 10(3), 295–307.
Wood, W., Tam, L., & Witt, M. G. (2005). Changing circumstances, disrupting habits. Journal of Personality and Social Psychology, 88(6), 918–933.
Orbell, S., & Verplanken, B. (2010). The automatic component of habit in health behavior: Habit as cue-contingent automaticity. Health Psychology, 29(4), 374–383.
Loftus, E. F. (2005). Planting misinformation in the human mind: A 30-year investigation of the malleability of memory. Learning & Memory, 12(4), 361–366.
Loftus, E. F., & Hoffman, H. G. (1989). Misinformation and memory: The creation of new memories. Journal of Experimental Psychology: General, 118(1), 100–104.
Sisk, V. F., Burgoyne, A. P., Sun, J., Butler, J. L., & Macnamara, B. N. (2018). To what extent and under which circumstances are growth mind-sets important to academic achievement? Two meta-analyses. Psychological Science, 29(4), 549–571.
Yeager, D. S., et al. (2019). A national experiment reveals where a growth mindset improves achievement. Nature, 573, 364–369.
Korzybski, A. (1933). Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics. Institute of General Semantics.
Lưu ý: Các tài liệu khoa học trên được sử dụng để cung cấp nền tảng tham khảo cho các chủ đề về nhận thức, cảm xúc, thói quen, trí nhớ, kỳ vọng và tư duy phát triển. Việc trích dẫn các nghiên cứu này không đồng nghĩa với việc mọi kỹ thuật hoặc tuyên bố của NLP đều đã được chứng minh bởi các nghiên cứu nói trên. NLP trong bài viết này được trình bày như một hệ thống công cụ thực hành về tư duy, ngôn ngữ, giao tiếp và hành vi.
Master NLP Trainer Nguyễn Xuân Hương
ĐỌC THÊM: BỘ NÃO KHÔNG NHÌN THẤY THẾ GIỚI. BỘ NÃO NHÌN THẤY MÔ HÌNH MÀ NÓ ĐÃ XÂY DỰNG VỀ THẾ GIỚI